Δημοτικό Σχολείο Σουνίου Ζανακιάς

Πριν το πρόγραμμα

Το σχολείο μας βρίσκεται βορειοδυτικά της Λεμεσού περίπου 20 χιλιόμετρα από την πόλη. Βρισκόταν ανάμεσα σε μια πευκόφυτη περιοχή, η οποία δυστυχώς καταστράφηκε με την πυρκαγιά του καλοκαιριού του 2025. Από την αυλή του σχολείου μας ευτυχώς κάηκαν ολοκληρωτικά μόνο δύο πεύκα. Στο ανατολικό μέρος του σχολείου μας βρίσκεται μια αναξιοποίητη γωνιά της αυλής, που τα ίδια τα παιδιά σκέφτηκαν να πρασινίσουμε και να γίνει ένας όμορφος χώρος πρασίνου. 

Μετά το πρόγραμμα

Ο χώρος που επιλέχθηκε για τη δράση του πρασινίσματος, μέχρι πρόσφατα ήταν ένα σημείο της σχολικής αυλής που ουσιαστικά ήταν εντελώς ανεκμετάλλευτος. Υπήρχε κυρίως χαλίκι και σκληρό χώμα, χωρίς φυτεύσεις, χωρίς οργανωμένη μορφή και χωρίς λειτουργικό σκοπό για τα παιδιά. Η εικόνα του ήταν «γυμνή», με αποτέλεσμα να μη δημιουργεί την αίσθηση ενός χώρου όπου μπορεί κάποιος να σταθεί, να ξεκουραστεί ή να μάθει. Παρόλα αυτά, ήταν ένας χώρος με μεγάλες δυνατότητες, αφού βρισκόταν σε σημείο που μπορούσε να μετατραπεί σε πράσινη γωνιά σκίασης, ηρεμίας και βιωματικής μάθησης. 

Η μεταμόρφωση ξεκίνησε με την άφιξη των μηχανημάτων και την πρώτη φάση προετοιμασίας. Ένα τρακτέρ εργάστηκε στο σημείο, οριοθέτησε τον χώρο και βοήθησε να διαμορφωθεί το περίγραμμα εκεί όπου θα αναπτυχθεί ο νέος κήπος. Σε σημεία όπου χρειαζόταν έγινε άνοιγμα τάφρου και μετακινήθηκαν υλικά, ώστε να δοθεί η σωστή βάση για τις φυτεύσεις και για την ασφαλή διαμόρφωση του εδάφους. Παράλληλα, αξιοποιήθηκαν πέτρες που υπήρχαν ήδη στο σχολείο και μέχρι τότε παρέμεναν ανεκμετάλλευτες. Οι πέτρες αυτές τοποθετήθηκαν με τρόπο που να οριοθετούν φυσικά τα παρτέρια και να δημιουργούν καθαρά όρια, προσφέροντας ταυτόχρονα μια πιο φυσική, οικολογική αισθητική που δένει με τον χαρακτήρα του έργου. 

Στη συνέχεια έγινε η φύτευση του πράσινου φράχτη, ο οποίος αποτελεί ένα από τα βασικά στοιχεία του σχεδιασμού. Ο φράχτης δημιουργεί προστασία, οργανώνει τον χώρο και δίνει την αίσθηση ότι ο κήπος είναι ένα «μικρό καταφύγιο» μέσα στην αυλή αφού θα διακόψει την οπτική επαφή με τον δρόμο. Δεν είναι απλώς ένα διακοσμητικό στοιχείο, αλλά λειτουργεί ως φυσικό όριο που βοηθά να διατηρείται ο χώρος καθαρός, να προστατεύονται οι φυτεύσεις και να ενισχύεται η αίσθηση ασφάλειας και φροντίδας. 

Σε επόμενη φάση ήρθαν στο σχολείο το φυτώριο Green Forest μαζί με εργάτες και τον κύριο Τρύφωνα, οι οποίοι ανέλαβαν τις πιο απαιτητικές εργασίες, που δεν ήταν δυνατό να γίνουν με παρουσία των παιδιών από πολύ κοντά. Ανοίχτηκαν οι απαραίτητοι λάκκοι για τα μεγάλα δέντρα, χρησιμοποιήθηκε κατάλληλο καλό χώμα και τοποθετήθηκαν τα δέντρα με σωστό τρόπο, ώστε να έχουν ομαλή προσαρμογή και καλύτερες πιθανότητες ανάπτυξης. Τα μεγάλα δέντρα αποτελούν βασική επένδυση για το μέλλον του κήπου, καθώς θα προσφέρουν σκιά και δροσιά, θα βελτιώσουν το μικροκλίμα της αυλής και θα μετατρέψουν το σημείο σε πραγματικό χώρο στάσης και ξεκούρασης. 

Αφού ολοκληρώθηκαν οι εργασίες που αφορούσαν την ασφάλεια και τη βασική υποδομή του χώρου, ήρθε η στιγμή που περίμεναν όλοι: η εμπλοκή των μαθητών. Ο κύριος Τρύφωνας συγκέντρωσε τα παιδιά και τους μίλησε με τρόπο απλό και ουσιαστικό, όχι μόνο για τον κήπο που δημιουργείται, αλλά και για το τι προσφέρει η φύση στους ανθρώπους. Τους εξήγησε γιατί φυτεύουμε, πώς ένα φυτό μεγαλώνει, γιατί χρειάζεται φροντίδα και πώς ο καθένας μας μπορεί να συμβάλει στο να παραμείνει ένας χώρος πράσινος και όμορφος. Ήταν μια στιγμή που έδωσε νόημα στην εργασία, γιατί τα παιδιά αντιλήφθηκαν ότι δεν πρόκειται απλώς για «φυτεύσεις», αλλά για μια αλλαγή κουλτούρας και στάσης απέναντι στο περιβάλλον. 

Ακολούθησε μια βιωματική παρουσίαση των αρωματικών και των βοτάνων. Τα παιδιά είδαν ένα προς ένα τα φυτά, έσκυψαν κοντά τους, τα άγγιξαν, τα μύρισαν και τα παρατήρησαν. Κάποια παιδιά αναγνώρισαν μυρωδιές που τους θύμισαν το σπίτι τους ή την κουζίνα των παππούδων τους, ενώ άλλα ενθουσιάστηκαν επειδή για πρώτη φορά ένιωθαν τη διαφορά ανάμεσα σε φυτά που μοιάζουν αλλά έχουν διαφορετικό άρωμα και υφή. Η διαδικασία αυτή δημιούργησε μια ιδιαίτερα ζεστή ατμόσφαιρα, γιατί ο χώρος γέμισε όχι μόνο πράσινο, αλλά και εμπειρία, περιέργεια και ενθουσιασμό. 

Με τις οδηγίες του κύριου Τρύφωνα, οι μαθητές ξεκίνησαν σταδιακά να φυτεύουν. Έμαθαν πώς ανοίγουμε μια μικρή θέση στο χώμα, πώς τοποθετούμε σωστά το φυτό, πώς το σταθεροποιούμε και πώς το «αγκαλιάζουμε» με το χώμα ώστε να σταθεί. Έμαθαν επίσης ότι το πότισμα και η φροντίδα είναι εξίσου σημαντικά με τη φύτευση, γιατί κάθε φυτό χρειάζεται χρόνο για να προσαρμοστεί. Το πιο σημαντικό όμως ήταν ότι τα παιδιά ένιωσαν πως ο κήπος είναι δικός τους. Ότι έχουν βάλει τα χέρια τους στη γη, έχουν αφήσει το αποτύπωμά τους και έχουν δημιουργήσει κάτι που θα βλέπουν να μεγαλώνει. 

Σήμερα ο χώρος παρουσιάζει ήδη μια εντελώς διαφορετική εικόνα. Τα παρτέρια έχουν αποκτήσει μορφή, τα φυτά έχουν τοποθετηθεί οργανωμένα, ο πράσινος φράχτης αρχίζει να δίνει συνοχή και ο κήπος δείχνει πλέον φροντισμένος και «ζωντανός». Το σημείο δεν είναι πια ένα άδειο κομμάτι της αυλής, αλλά ένας αναπτυσσόμενος χώρος πρασίνου με σαφή σχεδιασμό, αισθητική αναβάθμιση και εκπαιδευτικό χαρακτήρα. Οι πρώτες αυτές εργασίες είναι η βάση για να συνεχιστεί το έργο, να εμπλουτιστεί με τις επόμενες παρεμβάσεις και να αποτελέσει έναν μόνιμο χώρο μάθησης, ξεκούρασης και σύνδεσης με τη φύση για όλα τα παιδιά του σχολείου μας.